De wetgeving rond overheidsopdrachten beweegt snel. Tussen eind 2023 en begin 2026 zijn er meer wijzigingen doorgevoerd dan in de vijf jaar ervoor. Van verplichte voorschotten voor KMO’s tot gehalveerde betalingstermijnen en verlaagde Europese drempels — de impact op je tenderactiviteiten is concreet. Dit artikel zet de belangrijkste wijzigingen op een rij.

1. De KMO-wet van 22 december 2023

De meest ingrijpende recente wijziging is de wet van 22 december 2023, die drie concrete maatregelen introduceert om KMO’s betere toegang te geven tot overheidsopdrachten.

Verplichte voorschotten (vanaf 1 januari 2024)

Aanbesteders zijn verplicht om voorschotten te betalen aan KMO’s die een opdracht winnen. De percentages hangen af van de bedrijfsgrootte:

Micro-ondernemingen: minstens 20% van de opdrachtwaarde
Kleine ondernemingen: minstens 10%, maximaal 20%
Middelgrote ondernemingen: minstens 5%, maximaal 20%

Het voorschot is geplafonneerd op 225.000 euro en geldt voor opdrachten die via een andere procedure dan de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking worden geplaatst.

Biedvergoeding bij creatief werk (vanaf 1 februari 2024)

Wanneer aanbesteders bij de inschrijving modellen, tekeningen, prototypes of ontwerpen vragen — denk aan architectuurwedstrijden of designopdrachten — zijn ze verplicht een redelijke biedvergoeding te betalen aan de inschrijvers.

Rangschikking transparantie (vanaf 1 juni 2024)

Aanbesteders moeten alle inschrijvers informeren over hun individuele en voorlopige rangschikking. Dat geeft je als inschrijver eerder inzicht in waar je staat en maakt de procedure transparanter.

2. Betaaltermijn naar 30 dagen (KB van 12 augustus 2024)

Het KB van 12 augustus 2024 — in werking getreden op 1 januari 2025 — verandert fundamenteel hoe snel aanbesteders moeten betalen.

Voorheen: de verificatieperiode (30 dagen) en de betalingsperiode (30 dagen) waren gescheiden. In de praktijk kon een factuur dus 60 dagen onbetaald blijven.

Nu: verificatie en betaling zijn samengevoegd in één maximale termijn van 30 dagen. Afwijkingen zijn alleen toegestaan als de bijzondere aard van de opdracht dit objectief rechtvaardigt, en mogen in geen geval kennelijk onredelijk zijn voor de aannemer.

Dit is een directe doorwerking van het arrest C-585/20 van het Hof van Justitie van de EU (20 oktober 2022), waarin het Hof oordeelde dat Spanje’s 60-dagentermijn in strijd was met de Richtlijn betalingsachterstand. De enige uitzondering: gezondheidszorg, waar een termijn van 60 dagen behouden blijft.

3. Verlaagde Europese drempels 2026-2027

De tweejaarlijkse herziening van de drempelbedragen heeft ditmaal geleid tot een verlaging — een zeldzaamheid. Sinds 1 januari 2026 gelden via Gedelegeerde Verordeningen 2025/2150, 2025/2151 en 2025/2152:

Centrale overheden (leveringen en diensten): 140.000 euro (was 143.000)
Decentrale overheden (leveringen en diensten): 216.000 euro (was 221.000)
Werken en concessies: 5.404.000 euro (was 5.538.000)

Concreet betekent dit dat méér opdrachten boven de Europese drempel vallen en dus Europees moeten worden aanbesteed via TED. Voor inschrijvers vergroot dat de transparantie en het aanbod van vindbare opdrachten.

4. eForms: het nieuwe publicatieformaat op TED

Het Europese publicatieplatform TED (Tenders Electronic Daily) is volledig overgestapt op het eForms-formaat. De transitie verliep in stappen:

Oktober 2023: eForms verplicht voor nieuwe aankondigingen
Januari 2024: nieuw TED-platform live met verbeterde zoekfunctionaliteit
April-juni 2024: oude systemen (eSentool, eNotices) definitief uitgeschakeld

De eForms bevatten nieuwe velden voor duurzaamheid, innovatie en KMO-toegang die in de oude XML-formulieren ontbraken. Het Belgische e-Procurement-platform is hierop aangesloten.

5. E-facturatie: Peppol verplicht

Elektronisch factureren via het Peppol-netwerk is niet langer optioneel bij overheidsopdrachten.

B2G (overheidscontracten): Sinds 1 maart 2024 moeten alle facturen voor overheidscontracten boven 3.000 euro elektronisch worden ingediend via het Peppol BIS Billing 3.0-formaat (UBL XML). De facturen lopen via Mercurius, het centrale platform van BOSA, dat zowel federale als regionale overheidsdiensten bedient.

B2B (bedrijf-naar-bedrijf): Vanaf 1 januari 2026 wordt elektronisch factureren verplicht voor alle B2B-transacties tussen btw-plichtige ondernemingen in België. Dezelfde Peppol/UBL-infrastructuur wordt gebruikt.

Als je nog niet op Peppol bent aangesloten, is het nu tijd om actie te ondernemen. Boekhoudsoftware als Exact, Billit, Yuki en Octopus biedt standaard Peppol-integratie.

6. Borgtochthervorming (KB van 4 september 2023)

Het KB van 4 september 2023 versoepelt de borgtochtregels. Aanbesteders kunnen nu de borgtocht achterwege laten wanneer deze niet noodzakelijk is om het risico op niet-uitvoering af te dekken. Dit was voorheen niet mogelijk: de borgtocht van 5% was in principe altijd verplicht. De wijziging vermindert de financiële drempel voor KMO’s bij kleinere opdrachten.

7. Herziening Europese richtlijnen (2024-2026)

De Europese Commissie is een grondige herziening gestart van de drie aanbestedingsrichtlijnen: Richtlijn 2014/24/EU (klassiek), 2014/25/EU (speciale sectoren) en 2014/23/EU (concessies).

De tijdlijn:

December 2024 — maart 2025: eerste openbare consultatie
November 2025 — januari 2026: tweede consultatie
Q2 2026: wetgevingsvoorstel verwacht

De herziening focust op vijf strategische prioriteiten: EU-concurrentievermogen, duurzaamheid, strategische autonomie, digitalisering, en sociale/milieucriteria. Concreet wordt er onder meer gekeken naar een mogelijkheid om bij overheidsopdrachten een voorkeur te geven aan Europese producten — een fundamentele verschuiving als die doorgaat.

8. Duurzaamheid en circulaire economie

De trend naar groene overheidsopdrachten (Green Public Procurement, GPP) versnelt:

Europees: De Europese Commissie ontwikkelt voor tientallen productgroepen bindende minimumcriteria voor duurzaam inkopen. Het Circular Economy Action Plan 2020 maakt GPP tot een pijler van het circulaire-economiebeleid.

Belgisch: België is medeoprichter van het Circular & Fair ICT Pact (CFIT) — een internationaal samenwerkingsverband van acht landen dat circulaire criteria hanteert bij de aankoop van laptops en smartphones. In Vlaanderen werkt Vlaanderen Circulair actief aan de integratie van circulaire criteria in overheidsopdrachten.

Als inschrijver loont het om nu al te investeren in duurzaamheidscertificaten, levenscyclusanalyses en circulaire bedrijfsmodellen. Deze criteria wegen steeds zwaarder bij de gunning.

Rimani aggiornato

De wetgeving rond overheidsopdrachten evolueert snel. Met TenderWolf ontvang je niet alleen relevante opdrachten, maar blijf je ook op de hoogte van veranderingen die je tenderactiviteiten beïnvloeden.

Start gratis met TenderWolf en mis geen enkele ontwikkeling.

Appalti pubblici 2024-2026: panoramica delle principali modifiche legislative